NGOẠI KHÓA

CÁCH PHÒNG TRÁNH
TAI NẠN THƯƠNG TÍCH
VÀ MỘT SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP




Y tế học đường: Nông Thị Tuyền
Tìm hiểu các khái niệm về TNTT
Tai nạn là gì?
Thương tích là gì?
Tìm hiểu các khái niệm về TNTT
Tai nạn:
- Theo tổ chức y tế thế giới đã định nghĩa: Tai nạn là một sự kiện không định trước gây ra thương tích có thể nhận thấy được
Ví dụ:
+ Một đứa trẻ chạy và va vào phích nước bị bỏng.
+ Một học sinh đi ngang qua đường bị xe cán.
+ Một đứa trẻ trèo cây bắt tổ chim, bị ngã gãy chân.
Tìm hiểu các khái niệm về TNTT
Thương tích:
Thương tích là tổn thương của cơ thể do có sự va đập mạnh hoặc cọ sát hay bị các vật sắc nhọn đâm gây hậu quả.
- Tai nạn thường gây ra thương tích ở mức độ nhẹ hoặc nặng.
- Các vật sắc nhọn đâm như: dao, kéo, mảnh thuỷ tinh . gây qua hậu quả rách da, gẫy xương, chảy máu, dập nát các phủ tạng.
Nguy cơ, rủi ro gây ra TNTT

Nguy cơ xảy ra TNTT trẻ em khi ở nhà?
Nguy cơ xảy ra TNTT trẻ em khi ở trường?
Nguy cơ xảy ra TNTT trẻ em ở nơi công cộng?
Nguyên nhân gây ra TNTT (từ phía con người).

Nguy cơ, rủi ro gây ra TNTT
Nguy cơ xảy ra TNTT trẻ em ở nhà
Bỏng: nước sôi (canh, nước uống, cám lợn, mỡ, hơi nước nồi áp suất). Bưng bê không cẩn thận nên bị nước sôi đổ vào người. Khi sử dụng bếp, bàn là, ổ điện, dây điện hở, bình nóng lạnh. Bố mẹ cho con ăn cháo, cơm, canh nóng. Đốt vàng mã, nghịch bật lửa, diêm, đốt giấy, rơm, nướng khoai. Chập điện đứt dây. ống bô xe máy, que cời lửa. Nhà gần đường điện cao thế nên bị tia lửa điện đánh.
Nguy cơ, rủi ro gây ra TNTT
Ngã: Trèo ghế, cửa sổ, thang, cầu thang, vấp ngã. Trượt chân do sàn nhà ướt. Đùa nghịch, xô đẩy nhau. Chị bế em. Ngã từ tầng cao xuống. Ngủ ngã từ giường xuống đất. Tập xe đạp, xe máy (THCS).
Chết đuối: Ngã vào chậu, xô, chum, giếng, cống, hố, bể cá.
Nguy cơ, rủi ro gây ra TNTT
Ngộ độc: Thức ăn ôi thiu, quá hạn, nấm độc, rửa không kĩ, nấu không chín. Thức ăn đối chọi nhau: tỏi - trứng ngỗng, chuối lá - đường. Đồ uống có ga. Thuốc không theo chỉ dẫn (thuốc nhỏ lại uống, .), uống nhầm thuốc. Dị ứng thuốc, mĩ phẩm, phấn rôm. Đồ ăn tẩm thuốc diệt chuột, thuốc trừ sâu. ăn cá nóc, thịt cóc.
Nguy cơ, rủi ro gây ra TNTT

Ngạt, tắc đường thở: Vật nhỏ (lạc, bi, đậu, đỗ, khuy áo, ngô); sặc thức ăn (bột, cơm); hóc đồ chơi; trùm kín chăn khi ngủ; đùa nghịch dùng túi nilon trùm lên đầu nhau; dùng than để sưởi khi ngủ dẫn đến ngộ độc thán khí.
Động vật cắn: chó, mèo, lợn, ong, kiến, côn trùng (rết, bọ cạp), rắn, .
Nguy cơ xảy ra TNTT trẻ em ở trường

Bỏng: Cho HS làm thí nghiệm hoá học.
Ngã: Đùa nghịch, xô đẩy nhau. Nhảy dây, nhảy ngựa, chạy nhảy. Tập TDTT. Leo trèo cây, cổng, cửa, bàn ghế.
Chết đuối: Ngã vào giếng, cống, hố, .
Ng? d?c th?c ph?m b?p an t?p th?, ăn uống ở căng tin, cổng trường những đồ ăn không rõ nguồn gốc (tương ớt, pate, thịt. có hàn the). Nước uống có phẩm màu, quá hạn. Không đảm bảo vệ sinh khi ăn uống (rửa tay, hoa quả trước khi ăn). Thực hành hoá học, vật lí, sinh vật.
Nguy cơ xảy ra TNTT trẻ em nơi công cộng

Bỏng: Sét đánh do thả diều, bắt chim. Nghịch đốt pháo. Dây điện đứt do cột điện đổ, gió bão. Chơi dưới dưới đường dây điện (khi nắng và khi mưa). Hố vôi không có rào chắn bảo vệ. Những nơi hàn điện. Nơi sản xuất hoá chất (axit).
Tai nạn giao thông: Không tuân thủ luật giao thông, đua và đi xe đạp, xe máy. Đi hàng hai, hàng ba, đùa nghịch, xô đẩy nhau. Chạy qua đường. Đá bóng, chơi đùa dưới lòng đường.
Chết đuối: Bơi ở hồ, ao, sông, biển. Biết bơi nhưng bị chuột rút. Cứu người chết đuối không đúng cách. Sụt cát, sa lầy, hố vôi, công trường đang xây dựng. Bị cảm khi bơi. Ngã nước bất ngờ. Ngã sấp mặt xuống bùn. Nước xoáy, lật thuyền, bơi xa đuối sức. Gặp độ sâu bất ngờ bị hụt chân. Kẹp chân vào đá. Vật sắc nhọn (cọc tre) đâm vào chân, vào người.
Ngộ độc: Thức ăn ôi thiu. Kem có đường hoá học. Đá làm từ nước lã. Phẩm mầu công nghiệp trong thực phẩm. Chơi, tham quan khu sản xuất có hoá chất, axit, bụi bẩn (làm nhựa, nơi bán xăng dầu). ăn hoặc bị dính quả dại, phấn hoa, nhựa cây.
Khác: bom mìn sót lại, mảng tường trần, vật nặng rơi từ trên cao xuống. Dao kéo, vật sắc nhọn. Tai nạn do máy móc (tuốt lúa, máy nghiền). Chơi đồ chơi nguy hiểm (súng bắn đạn nhựa)
Nguyên nhân (Từ phía con người)

Do trẻ: hiếu động, tò mò, nghịch ngợm, thiếu hiểu biết về nguy cơ và tác hại, không được chỉ dẫn, không biết cách sơ cứu.
Do người lớn: Vì lợi nhuận (bán hàng quá hạn, kém chất lượng).
+ Lơ là, mất cảnh giác, không kiểm tra, giám sát thường xuyên.
+ Nhận thức không đầy đủ, thấu đáo.
+ Do nội quy, quy định không chặt chẽ, đầy đủ (rào hố vôi, công trường, . không cảnh báo nguy hiểm).
Hậu quả của tai nạn
Bạn hãy cho biết hậu quả của tai nạn đối với trẻ em?

Nhẹ nhất là rách da, đụng dập cơ, bỏng nhẹ, nặng hơn là gãy chân, tay, bỏng diện tích lớn, đứt mạch máu lớn, dập nát phủ tạng, chấn thương sọ não, . hoặc tử vong.
Các biện pháp phòng tránh tai nạn
Hãy nêu một số biện pháp chính để phòng tránh tai nạn cho cá nhân, gia đình, tập thể và cộng đồng?

Một số biện pháp chính để phòng tránh tai nạn cho cá nhân, gia đình, tập thể và cộng đồng

Trong gia đình: Có biện pháp bảo vệ để các đồ dùng có thể gây tai nạn cho trẻ sẽ không gây nguy hiểm như: có cầu dao điện, ổ căm điện để cao và có nắp bảo vệ an toàn, bếp ga, diêm, bật lửa, bàn là điện phải để trong tủ có khoá an toàn, phích nước, dao, kéo để xa tầm với của trẻ. Giếng nước, chum, vại có nắp đậy an toàn.
Không cho trẻ leo trèo cầu thang, bàn ghế, nơi dễ ngã.
Nơi công cộng: Trường học, nhà trẻ, đường giao thông, nơi sản xuất cần có biển báo nơi nguy hiểm cho mọi người biết để phòng tránh và có phương tiện bảo vệ cho người lao động và những người khác.
Luôn có sự giám sát của người lớn đối với trẻ.
Dạy trẻ biết bơi và phòng tránh tai nạn chết đuối (đối với vùng sông nước).
Trong gia đình, trường học, nhà trẻ nên có túi thuốc, tủ thuốc cấp cứu để phòng khi TNTT bất ngờ xảy ra.





Cách sơ cứu ban đầu một số trường hợp thường gặp
BONG GÂN
Ngay sau khi bị bong gân dù nặng hay nhẹ cũng cần được chườm lạnh ngay lập tức bằng hình thức dùng nước đá đập thành cục nhỏ, cho vào túi ni lông, đặt túi nước đá này lên vùng bong gân sau khi đã phủ lên da một lớp khăn, vải mỏng (tránh không cho nước đá tiếp xúc trực tiếp lên da có thể gây bỏng lạnh). Tác dụng của chườm đá sẽ làm dịu đau, co mạch, ngưng chảy máu, và bớt phù nề. Nên kê cao đầu chi bị bong gân khi nghỉ ngơi và nằm ngủ. Có thể dùng băng thun để băng ép khớp bong gân, giữ ít nhất 48 giờ nhưng không băng chặt quá sẽ hạn chế lưu thông máu.
Gẫy xương
Việc bất động khi bị gẫy xương là quan trọng nhất. Có thể dùng nẹp tự tạo để bất động, như các miếng gỗ, cành cây dài thẳng bọc vải để cố định ổ gẫy
Xử trí khi găp trường hợp bi ngừng tim, ngừng thở
Cầm máu và băng bó vết thương
- Cầm máu tạm thời :Khi gặp bị thương chảy máu thì
+ Nhanh chóng làm ngưng chảy máu bằng tay ấn vào động mạch, hoặc dùng khăn quàng đỏ, xé quần áo…
Nạn nhân bị cụt chi, đứt động mạch (máu đỏ tươi, phụt thành tia): Phải garo cầm máu ngay,
- Cách đặt garô:
Đặt sát ngay phía trên vết thương.
Dùng vải hay gạc lót chỗ định đặt garô.
Đặt garô và xoắn dần, vừa theo dõi vừa xoắn máu ngừng chảy là được.
Cố định que xoắn.
Vết thương có dị vật:
-Tuyệt đối không rút dị vật mà ép trực tiếp 2 mép vết thương
- Đặt NN nằm nâng cao vùng tổn
thương.
-Chèn băng , gạc cố định đị vật tại
vết thương nhưng không qua dị vật
Ngộ độc thức ăn
Để hạn chế độc tố ngấm vào cơ thể, điều đầu tiên bạn nên làm là kích thích để người bị ngộ độc nôn những thức ăn trong dạ dày ra ngoài.
Để người bệnh nằm nghỉ, sau đó hòa 1 lít nước với một gói orezol hoặc nếu không có sẵn gói orezol thì có thể pha 1/2 thìa cà phê muối cộng với 4 thìa cà phê đường trong 1 lít nước rồi cho người bệnh uống để bù và chống mất nước cho cơ thể.
Xử trí khi bị chó, mèo cắn
Người bị chó, mèo cắn vết thương bị bầm tím, rách da, chảy máu. Đầu tiên cần rửa ngay thật kỹ vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước mạnh ít nhất là 5 phút rồi tiến hành sát trùng vết thương bằng dung dịch cồn 70% hoặc dung dịch iode, nhằm làm giảm tối thiểu lượng vi rút xâm nhập băng kín vết thương.
Nếu vết cắn nhẹ, xa thần kinh trung ương thì có thể tiêm phòng uốn ván và theo dõi con vật đã cắn.

Chảy máu cam
- Điều cần làm đầu tiên là dùng ngón ta ấn chặt vào bên cánh mũi có ra máu trong vòng 10 phút và nghiêng đầu về phía trước.
Để người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn, nên cho người bệnh chống khuỷu tay lên mặt bàn hoặc lên tay vịn ghế tựa.
Người bệnh cũng có thể dùng bông gạc cầm máu và làm liền sẹo bán tại các hiệu thuốc để dịt vào nơi chảy máu.
Một cục nước đá đặt vào gốc mũi cũng có tác dụng làm cho máu ngừng chảy.
Nếu đã làm các động tác trên mà máu vẫn chảy, nhất thiết phải gọi bác sĩ.
Xin chân thành cảm ơn!
Chúc các bạn
thành công!
Cùng suy ngẫm
- Hãy hướng đến những điều lớn lao nhưng cũng đừng nên quá tuyệt vọng khi sự việc diễn ra không như những gì bạn mong đợi.

- Hãy để lòng dịu lại và lắng nghe con tim mách bảo, dũng cảm đối diện với khó khăn, thách thức.

- Cuộc sống sẽ không có ý nghĩa nếu chúng ta cứ luôn sợ hãi, đắn đo và không dám mạo hiểm trước những gì cần mạo hiểm.